گروه اقتصادی - در بیست و سومین هفته افتتاح طرح‌های ملی و توسعه ای، 58 طرح مهم درمناطق آزاد و ویژه اقتصادی به بهره‌برداری رسید. رئیس جمهوری روز پنجشنبه، 12 طرح در منطقه آزاد ارس، 11 طرح در منطقه آزاد کیش، 14 طرح در منطقه آزاد قشم و 21 طرح در مناطق ویژه اقتصادی پیام، سرخس، شیراز، کاوه و یزد را افتتاح کرد.این طرح های ملی با مجموع سرمایه‌گذاری 4 هزار و 800 میلیارد تومان، 434 میلیون یورو و 4 میلیون و 400 هزار دلار افتتاح شد.
حسن روحانی در مراسم بهره برداری رسمی از این طرح‌های ملی، صادرات 134 میلیارد دلاری از مناطق آزاد و ویژه کشور طی سال های فعالیت دولت تدبیر و امید را بیانگر آغاز تحرکی جدید در این مناطق برشمرد و از استانداران و مدیران مناطق آزاد و ویژه اقتصادی خواست همه تلاش خود را برای تسهیل سرمایه‌گذاری در این مناطق بکار بگیرند.
رئیس جمهوری افزود: الحمدلله امروز در بیست و سومین هفته شاهد افتتاح در مجموع حدود 15هزارمیلیارد تومان هستیم که این به معنای زنده بودن و تحرک کشور و طی مسیر سرافرازی و رشد و توسعه از یک سو و از سوی دیگر، به معنای شکست امریکا است. رئیس جمهوری گفت: ایران اسلامی با داشتن منابع بسیار عظیم، آب و هوای متنوع و شرایط سهل برای سرمایه‌گذاری، برای سرمایه‌گذاران مکانی ارزشمند و جذاب است و همه استانداران و مدیران مناطق آزاد و ویژه این آمادگی را دارند که سرمایه‌های داخلی و خارجی را جذب کنند.
روحانی با اشاره به بیانات و رهنمودهای رهبر معظم انقلاب اسلامی به سران قوا برای تقویت تولید در کشور و رفع موانع گفت: باید همه امکانات لازم را در اختیار سرمایه گذار بگذاریم و موانع تولید را در سال جهش تولید برداریم.
رئیس جمهوری تأکید کرد: مناطق آزاد ما در سراسر کشور و همچنین مناطق ویژه ما از آغاز دولت تدبیر و امید در سال 92 چهره دیگری به خودش گرفته است. وی افزود: این مناطق در شرایط تحریم اقتصادی می‌توانند نقش بسیار خوبی را برای حل مشکلات ایفا کنند و در زمینه بانکداری، بیمه و در زمینه انبارداری، امروز شاهد این بودیم که در منطقه قشم یک منطقه مهم صادرات فرآورده نفتی افتتاح شد و این برای پهلوگیری کشتی‌ها در این منطقه بسیار مهم است برای اینکه بتوانند سوخت خودشان را بگیرند و همچنین برای صادرات فرآورده‌های نفتی و همچنین شاهد این بودیم که در این مناطق آزاد، گلخانه‌های بسیار ارزشمند و مهمی را در دست ساخت و افتتاح داریم.
روحانی اظهار کرد: درمیان طرح‌ها شاهد یک گلخانه 80 هکتاری در منطقه آزاد ارس با سیستم هیدروپونیک بودیم که یکی از بزرگترین طرح‌های گلخانه‌ای در منطقه خاورمیانه است و طرح‌های گلخانه‌ای می‌تواند هم اشتغال خوبی برای ما و هم برای صادرات نقش بسیار داشته باشد و این گلخانه، گلخانه‌ای است که اکثر محصولات آن صادراتی خواهد بود. وی ادامه داد: بنابراین امروز مناطق آزاد ما تحرک جدیدی به خود گرفته، در گذشته مناطق آزاد صرفاً به عنوان گردش‌ محور و یا تجارت‌محور دیده می‌شد اما امروز این همه کارخانه‌ افتتاح می‌شود و در یکی از مناطق آزاد اعلام شد که 320 مرکز صنعتی تا حالا افتتاح شده است و همچنین ادامه دارد بنابراین مراکز تولیدکننده هستند و کارها و تولیدات این مراکز تولیدکننده می‌تواند به خارج و داخل صادر شود.
رئیس جمهوری یادآور شد: در مناطق آزاد و ویژه از سال 92 تا 98 یعنی در طول 6 سال 134 میلیارد دلار از کل این مناطق صادرات به خارج و صادرات به داخل بوده است البته مجموعاً در داخل خیلی زیاد نیست و حدود 30 میلیارد است و بیشتر اینها به خارج صادر می‌شود. وی خاطرنشان کرد: با شرایطی که مناطق آزاد دارد که از برخی از مقررات معاف هستند، مناطق بسیار ارزشمندی برای سرمایه‌گذاران است و به همه آنهایی که می‌توانند سرمایه‌گذاری کنند تأکید می‌کنم، مناطق آزاد در 7 منطقه و مناطق ویژه اقتصادی به آنها خوش‌آمد می‌گوید و آنها می‌توانند با شرایط سهل‌تری سرمایه‌گذاری کنند.
روحانی همچنین گفت: گاهی‌ بعضی از سرمایه‌گذارها نسبت به زمین و تسهیلات دیگر، گله‌مندند که ما باید همه امکانات لازم را در اختیار سرمایه‌گذار بگذاریم. موانع تولید را برداریم مخصوصاً امسال که سال جهش تولید است و مقام معظم رهبری مجدداً در هفته دولت تأکید کردند که سه قوه باید برای رفع موانع تولید دقت کنند و تسهیلات لازم را فراهم کنند. وی در بخش دیگری از سخنان خود به شرایط خاص و ویژه کنونی در عرصه جهانی و جهان اسلام اشاره کرد و افزود: از یک طرف صهیونیست‌ها در منطقه مشغول توطئه هستند و متأسفانه برخی کشورهای مسلمان و عرب منطقه که باید نسبت به مسأله فلسطین حساسیت داشته باشند، اغفال می‌کنند و اذناب‌شان هم همزمان مسیر توطئه و اهانت به پیامبر اسلام را در برخی مجلات، بازآفرینی می‌کنند که همه اینها بدان معنا است که در یک شرایط حساسی در دنیا هستیم و باید از ایران، منافع اسلام و ارزش‌هایمان به خوبی دفاع کنیم.
جزئیات 58 طرح ملی افتتاح شده
روز پنجشنبه و با دستور رئیس جمهوری بهره‌برداری رسمی از 58 طرح ملی در مناطق آزاد تجاری، صنعتی و ویژه اقتصادی کشور آغاز شد. مجموع طرح‌هایی که روز پنجشنبه در مناطق آزاد تجاری، صنعتی و ویژه اقتصادی کشور افتتاح شد، برای 4 هزار و 412 نفر اشتغالزایی به همراه داشته است. افتتاح کارخانه تولید لوازم خانگی مادیران، 2واحد تولیدی تجهیزات پزشکی و آرایشی- بهداشتی، 8 واحد تولید و مونتاژ و 2 واحد مرکز داده و رمز ارز، مجموع طرح‌هایی است که در منطقه ویژه اقتصادی پیام به بهره‌برداری رسید. مجموعه سردخانه و انبار 42هزار تنی، واحد تولید انواع لوازم آرایشی و بهداشتی رونیکا، واحد متریال ضدحریق و فوم عایق سرد بتا، طرح‌هایی بود که در منطقه ویژه اقتصادی شیراز به بهره‌برداری رسید.
واحد کاشی و سرامیک تندیس ابریشم، در منطقه ویژه اقتصادی سرخس،واحد تولید کالاهای الکتریکی و الکترونیکی و 3 پروژه توسعه زیرساخت‌های صنعتی در منطقه ویژه اقتصادی شهر صنعتی کاوه و همچنین واحد صنایع چوبی و بسته‌بندی ماریناپلاستیک در منطقه ویژه اقتصادی یزد از جمله دیگر طرح‌هایی بود که با دستور رئیس جمهوری در این مراسم افتتاح شد.
رئیس جمهوری همچنین هتل پنج ستاره پانورامای کیش، سه مجتمع مسکونی، مجتمع خدماتی پارسیس، طرح تولید انواع سیستم تهویه مطبوع، طرح تولید مبلمان منزل و سرویس چوبی، یک مرکز نوآوری، زیرساخت برق و آب و راه دسترسی فرودگاه و همچنین زیرساخت فیبر نوری زمینی و دریایی را در منطقه آزاد کیش افتتاح کرد.
مجتمع گلخانه‌ای 80 هکتاری با روش هیدروپونیک، طرح تولید فولاد مجتمع آذرآبادگان ارس، پنج طرح تولید گلخانه‌ای صیفی‌جات به روش هیدروپونیک، طرح تولید ظروف سرامیکی، طرح تولید مقاطع فولادی ساده کربنی و کم آلیاژی، و همچنین سه طرح تولید البسه از جمله طرح‌هایی بود که با دستور رئیس جمهوری در منطقه آزاد ارس افتتاح شد. روحانی همچنین پایانه صادراتی و ترمینال نفتی دیرستان ،طرح بهسازی معابر روستایی، 20 مدرسه، طرح عملیات راهسازی برون شهری، طرح بتن و قطعات بتونی پیش ساخته، سه سایت 65، 98 و 155 هکتاری، طرح‌های عمران شهری و کمپ پارک آفتاب، سه باب هتل و همچنین ترمینال کانتینری شهید رجایی را در منطقه آزاد قشم افتتاح کرد.

  جهش تولید در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی با محوریت بخش خصوصی

دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی گفت: براساس سیاست‌های توسعه‌ای مناطق آزاد، از دی ماه سال 98 تا پایان دولت تدبیر و امید 598 طرح عمرانی و سرمایه‌گذاری به ارزش 55 هزار میلیارد تومان معادل (سه میلیارد و 400 میلیون یورو) و اشتغالزایی 102 هزار نفر به بهره برداری رسیده و مابقی تا پایان دولت بهره برداری می‌شود. مرتضی بانک در آیین بهره‌برداری از طرح‌های ملی سرمایه‌گذاری در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی کشور با حضور ویدئوکنفرانسی رئیس جمهوری افزود: این طرح‌ها با حمایت از سرمایه‌گذاران بخش خصوصی، تکمیل زیرساخت‌ها با هدف توسعه تولید و تجارت، توسعه صادرات در راستای برنامه‌های اقتصاد مقاومتی، به بهره برداری رسیده است.  دبیر شورای عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی افزود: منطقه ویژه اقتصادی پیام با وسعت سه هزارو ۶۰۰ هکتار با بهره‌مندی از زیرساخت‌های مناسب تولید و لجستیک موفق به رشد پنج برابری اشتغال و ۲۰ برابری جذب سرمایه‌گذار در این دولت شده است.

جعفر خیرخواهان
اقتصاددان
آیا «امیدی» هست؟ آیا «چشم‌اندازی مثبت» در افق دیده می‌شود؟ آیا رسیدن به «آینده بهتر»، که برای مثال زمانی در شعار فرزند کمتر و مدتی بعد در فرزند بیشتر، از سوی حاکمیت به مردم وعده داده می‌شد، قابل تحقق است؟ بدون تعارف مردم ایران شرایطی بسیار سخت را پشت سر می‌گذرانند و همگان به‌دنبال پاسخی به پرسش‌های بالا و راهی برای برون‌رفت از وضعیتی هستند که گویا سر باز ایستادن ندارد.
اگر بخواهیم پیش‌شرط‌هایی برای بهبود وضع بیاوریم آنها چه می‌توانند باشند؟ در حد این نوشته و خلاصه‌وار به 3 پیش‌شرط اشاره می‌شود که در بازه زمانی کوتاه، میان و بلندمدت باید محقق شوند: (1) ایجاد ثبات و آرامش، اعتماد و اطمینان در کل جامعه، (2) تغییر نگاه به‌سمت گسترش مراوده و تبادل با جهان به منزله ثبات‌ساز اقتصاد داخلی و (3) تقویت جامعه و نهادهای مدنی مستقل از حکومت به‌عنوان وزنه و سکان هدایت کشتی که جلوی انحراف از مسیر توسعه را می‌گیرد.
 1. هر کشوری به استثنای کشورهای متکی به منابع و سرمایه‌های خدادادی و موهبت طبیعی (مانند نفت و گاز وسایر منابع زیرزمینی)، ابتدا دغدغه رونق تولید و خلق ثروت دارد. کشور ایران، خوب یا بد، در چند دهه گذشته چنین دغدغه‌ای را به طور جدی احساس نمی‌کرده است و وابستگی به نفت، حکومت نفتی و اقتصاد نفتی را آفرید. اما هم امروز و صد البته در دنیای فردا، سوخت‌های فسیلی ارج و قرب گذشته را نداشته و روزهای درماندگی کشورهای نفتی و بویژه کشورهای خاورمیانه شروع شده است.
پس با برگشتن ورق، لازم است مقامات عالی و برنامه‌ریزان کشور، توجه خود را به سمت ایجاد زمین بازی مسطح و هموار (بدون تبعیض) برای فعالیت اقتصادی همگان معطوف دارند. اگر خواهان رونق تولید و عملکرد خوب اقتصادی هستیم، لازمه آن سیاست‌های خوب اقتصادی است سیاست‌هایی که پشتیبان ثبات و اطمینان‌بخشی به همه عاملان اقتصادی باشند تا انگیزه برای سرمایه‎گذاری ایجاد شود. اعلام و اجرای سیاست‎های شل‎کن سفت‎کن الاکلنگی و اصطلاحاً یکی به میخ و یکی به نعل زدن و ابهام‌افزایی به محیط کسب‌وکار در ضدیت با هدف تولید و مشوق سرمایه‎گذاری است. همت‎گماردن به ایجاد و تقویت نهادهایی که التزام و اطمینان به پرهیز از چنین رفتارهایی می‌دهند باید سرلوحه برنامه‌های کل حاکمیت قرار بگیرد.
2. یکی از ابزارهای ثبات‌بخشی در هر کشوری، استقبال از مراوده و تبادل فکری و تجارت و سرمایه‌گذاری با دنیای خارج است که به منزله لنگر ثبات‌ساز عمل می‌کند. تلاش برای عضویت ایران در انواع پیمان‌ها و معاهدات منطقه‌ای و بین‌المللی و توافق‌های دوجانبه و چندجانبه هر کدام به تنهایی موجب ایجاد تعهد و زمینه هماهنگی می‌شود که مدیریت هر حوزه از اقتصاد کشور را از هوی‌و‌هوس و تصمیمات عجولانه و بی‌رویه مسئولان داخلی مصونیت می‌بخشد. افزون بر این، ارتباطات خارجی باعث اقتباس و انتقال نهادهای خوب عامل ثبات می‌شود و یادگیری اصول و قواعد و شیوه‌های مدرن‌تر و اثربخش‌تر حکومت‌داری و حکمرانی خوب را ممکن می‌سازد.
3. اقتصاد نفتی، حکومت را از جامعه بی‌نیاز و در عوض جامعه را ضعیف و به حکومت وابسته می‌کند. اگر قصد تقویت اقتصاد غیرنفتی و رهایی از وابستگی به رانت نفتی داریم باید جامعه را قوی کنیم. طبق دیدگاه عجم اوغلو و رابینسون در کتاب «راه باریک آزادی»، برای رونق و شکوفایی اقتصادی، هر دو حکومت و جامعه باید دائم قوی و قوی‌تر بشوند. پس باید فضای آزاد و باز برای همه سلیقه‌ها و عقاید متنوع ایجاد کرد تا با بروز افکار جدید و تبلور نوآوری‌های بازارآفرین بتوانیم به شکوفایی اقتصادی ماندگار برسیم. اما تحمیل یکسویه عقاید و افکار خاص، جامعه‌ای لرزان و کم‌عمق با افکار منجمد به‌وجود می‌آورد. تغییر نگاه ارگان‌های حکومتی و امنیتی به بخش خصوصی و فعالان جامعه مدنی و سازمان‌های غیردولتی و احزاب و تشکل‌ها از حالت بدگمانی و سوءظن به شریک و همراه ضروری نیز از پیش‌شرط‎های مهم دیگر برای بهبود شرایط اقتصادی کشور در بلندمدت است.